ڕیکلام
Banner

Banner

Banner

Banner

درێژەی بابەتەکە

ده‌روازه‌یه‌ك بۆ ژیانێكی بێ فاشیزم ~ و/ هەندرێن

به‌شی: ئێوە
12 - 03 - 2016

ئه‌نتی ئۆدیپۆس- Anti Odipus
ده‌روازه‌یه‌ك بۆ ژیانێكی بێ فاشیزم

نووسینی: ژیل دولۆز و فیلکسی گاتاری
خوێندنه‌وه‌ی: مشێل فوكۆ (١) 

"تێبینی: ئەم گوتارەم لە نەوەتەکانی سەتەی رابردوودا وەگێڕاوە، کە لە کتێبی "فەلسەفەی کۆچەریی"یشدا بڵاوکراوەتەوە، بەڵام، رەنگە بۆ ئەو خوێنەرانەی، کە رەنگە دەگمەن بن، کە خەریکی تێگەیشتنن لەم دۆخەی ئێستای کوردستان و جیهانیشدا، بیرهێنانەوەیەکی بێکەڵک نەبێت."

ساڵانی 1945-1965 له‌ ئه‌وروپادا رێگه‌یه‌كی دیاریكراو بۆ بیركردنه‌وه‌یه‌کی راست، شێوازێكی دیاریكراو بۆ گوتاری سیاسی و ره‌وشتێكی دیاریكراویش بۆ رووناکبیر ده‌ستنشانكرا بوو: ئه‌گه‌ر مرۆ په‌یوه‌ندییه‌كی تووند و گه‌رمی به‌ ماركسه‌وه‌ نه‌بووایه‌، ئه‌وه‌ له‌ فرۆیدیش دوور ده‌كه‌وته‌وه‌ و داده‌بڕا، ئەگه‌ر مرۆ له‌ دیدی ماركس و فرۆیده‌وه‌ چاره‌سه‌ری كێشه‌ی ده‌لالی بكردبایه‌ باشترین رێزی بۆ داده‌نرا. ئه‌و سێ مه‌رجه‌ بوو كه‌ وای له‌م كاره‌ تاکەکەسخوازییە ده‌كرد، كه‌ كرده‌ی مرۆڤ به‌ نووسین و ئاخاوتن، وه‌ك به‌شێك له‌ هه‌قیقه‌تی خۆیی و سه‌رده‌مه‌كه‌یی و هاوكاتیش به‌ ئه‌ركێكی قبووڵكراویش بنرخێنرێت.

ئه‌مجا پێنج ساڵی خێرای به‌ جۆش و گوڕ، پێنج ساڵ له‌ شادی و مه‌ته‌ڵه‌كان به‌سه‌ر چوون. هه‌ڵبه‌ت ڤێتنام، له‌به‌ر ده‌ریچه‌ی دونیاكه‌ماندا، یه‌كه‌مین گورزی به‌هێز بوو كه‌ توانی ده‌سته‌ڵاتی داموده‌زگەیه‌كان بپێكێت. به‌ڵام به‌ڕاست لێره‌، له‌ پشت سه‌رماندا چ روویده‌دا؟ تێكه‌ڵاوییه‌ك له‌ له‌ سیاسه‌تی شۆڕشگێڕانه‌ و دژه‌ ده‌سته‌ڵات؟ هه‌ڵگیرسانی شه‌ڕ له‌ دوو به‌رەدا: چه‌وساندنه‌وه‌ی جڤاکیی و داپڵۆسینی ده‌روونی؟ بڕه‌وسه‌ندنی "لیبیدۆ-Libido"، كه‌ دیسان كێشه‌ی چینایه‌تی زیندوو كرده‌وه‌؟ ده‌شێت. ئه‌و باره‌ هه‌ر چۆنێ بووبێت، ئه‌و راڤه‌ گونجا و دووانه‌یه‌، وه‌ك رێگه‌یه‌ك بوو به‌ به‌هایه‌ك تا بتوانم شرۆڤه‌ی ئه‌و ساڵانه‌ رابگه‌یه‌نم.
له‌ نێوان شه‌ڕی یه‌كه‌می جیهانی و سه‌رهه‌ڵدانی فاشیزمدا، زۆرینه‌ی توێژه ئۆتۆپیسته‌كانی ئه‌وروپا (وێلیها‌م رایشی ئه‌ڵمانی و سوریالیسته‌كانی فه‌ره‌نسا) كه‌ به‌و خه‌ونه‌ شه‌ڕه‌نگێزییەوە سه‌رمه‌ست بوون، ‌ هاتن بۆ ئه‌وه‌ی په‌نگری هه‌مان حە‌قیقه‌تی پێشوو جۆشبده‌ن: ماركس و فرۆید كه‌ رۆشنكه‌ره‌وی یه‌ك گوڕ و جۆش بوون.
به‌ڵام ئایا ئه‌وه‌ی كه‌ روویدا، به‌ڕاستی هه‌ر ئه‌وه‌ بوو؟ ئه‌ڵبه‌ت ئه‌مجاره‌ له‌سه‌ر ئاستی ره‌فتاری مێژووییه‌وه‌، كاره‌كه‌ به‌و پرۆژه‌ ئۆتۆپیایه‌ی سییه‌كانه‌وه‌ گرێده‌ده‌مه‌وه‌، یاخود ئه‌و بزاڤه‌ی ئۆتۆپیسته‌ پێچه‌وانه‌یه‌ی كه‌ به‌ره‌و كێشه‌ی سیاسی رۆیشت، هه‌رگیز یه‌كناگرنه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و نموونه‌ كۆپیكراوه‌ی كه‌ ماركسیزم بڕیاری له‌سه‌ر دابوو. یاخود له‌ ئه‌زموون و خواست و ورده‌كارییه‌كانی فرۆید دوور كه‌وته‌وه‌ و دابڕا. هه‌ڵبه‌ت ئاڵا كۆنه‌كان به‌رزكرانه‌وه‌، به‌ڵام شه‌ڕ له‌ گۆڕه‌پانه‌كه‌یه‌وه‌ په‌ره‌ی سه‌ند و بۆ ئه‌وه‌ی هه‌رێمه‌ تازه‌كان بته‌نێته‌وه‌.

كتێبی "ئه‌نتی ئۆدیپۆس" كه‌ به‌ر له‌ هه‌موو تشتێك پانتایی ئه‌و گۆڕه‌پانه‌ ئاشكرا و به‌دیار ده‌خات. به‌ڵام له‌م ئه‌ركه‌ زیاتریش به‌رهه‌مدارتره‌. ئه‌م كتێبه‌ خۆی به‌ سه‌ركۆنه‌ كردنی بته‌ كۆنه‌كان سه‌رقاڵ ناكا، ته‌نانه‌ت له‌ ته‌نز و گه‌مه‌ زۆره‌كانی له‌گه‌ڵ فرۆیدیشدا؛ بەڵکە له‌ بنه‌ڕه‌تدا بۆ هه‌ڵقووڵانێكی دوور و قووڵتر هانمانده‌دات. هه‌ڵه‌یه‌ ئەگەر ئه‌و ئه‌و كتێبه‌ وه‌ك سه‌رچاوه‌یه‌كی تێۆری تازه‌ بخوێنینه‌وه‌. به‌ڵو ئه‌و كتێبه‌ خوێندنه‌وه‌یه‌كی قووڵ و به‌ دیقه‌تی گه‌ره‌كه‌، (ئه‌و تیۆریه‌ به‌ناوبانگه‌ ناسده‌كه‌ن، كه‌ به‌ ئێمه‌ی راگه‌یاند: گشت تشتێك به‌ خۆوه‌ ده‌گرێ، به‌ چۆنایه‌تییه‌كی به‌رهه‌ڵدراو گشت تشتێك ده‌گرێته‌وه‌ و زامنمان ده‌كا. هه‌روا ئه‌و كتێبه‌ بۆمان جه‌خت ده‌كاته‌وه‌، كه‌ ئه‌و كتێبه‌ "تیۆرییه‌كه‌ بۆ هه‌ر خواستێك كه‌ هه‌تبێ، پێویتستیت پێی ده‌بێت"، به‌ تایبه‌تیش له‌م سه‌رده‌می پسپۆڕی و ته‌فروتووناكاره‌ی كه‌ "ئومێد"ێکی نه‌هێشتۆته‌وه‌، كه‌ به‌ربڵاوی كتێب و چاپه‌مه‌نییه‌كان له‌ هه‌ڕمێندان، ئه‌و كتێبه‌ كۆمه‌كیت ده‌كا). 
له‌ناو ئه‌و هه‌موو به‌ فیڕۆدانه‌ ترسناكه‌ی هزر و چه‌مكه‌ تازانه‌دا، كتوپڕ پێویست ناكا له‌ فه‌لسه‌فه‌ بكۆڵینه‌وه‌: ئه‌نتی ئۆدیپۆس، په‌یه‌كه‌رێكی بریقه‌دار نییه‌، به‌ بڕوای من باشترین شێوه‌ بۆ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و كتێبه‌، خوێندنه‌وه‌ و به‌رانگاربوونه‌وه‌یه‌تی وه‌ك جۆره‌ "هونه‌رێك"، به‌هه‌مان واتای ئه‌و مه‌به‌سته‌ی كه‌ ده‌ڵێ: بۆ نموونه‌، "هونه‌ری ئێرۆسی". ئه‌نتی ئۆدیپۆس به‌ رێگه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌كانی مه‌یل به‌ واقیع و "ئامێرئامێز"ی سه‌رمایه‌دارییەوە، وه‌رامی پرسیاره‌ هه‌ستپێكراوه‌كان پێشكه‌شده‌كا. خودی پرسیاره‌كان هۆكاری تشته‌كانی به‌لاوه‌ گرینگ نییه‌، به‌ قه‌د ئه‌وه‌ی كه‌ چۆنایه‌تیه‌كانی به‌لاوه‌ گرینگه‌. چۆن مه‌یل له‌ناو هزر و گوتاری سیاسی و ره‌فتاردا تێكه‌ڵا و ئامێته‌ بكه‌ین؟ چۆن مه‌یل ده‌توانێ، (چۆن ده‌بێ) كه‌ هه‌وڵه‌كانی ته‌رخان بكات بۆ چوارچێوه‌ی سیاسی و هه‌روا خۆی له‌ ره‌وتی دڵی رژێمی باڵاده‌ستدا چڕبكاته‌وه‌؟

لێره‌وه‌ كه‌ كتێبی ئه‌نتی ئۆدیپۆس رووبه‌ڕووی سێ نه‌یاردا خۆی ده‌بینێته‌وه‌: ئه‌م سێ نه‌یاره‌ش وه‌ك یه‌ك نین له‌ هێز و له‌ هه‌ڕه‌شه‌یاندا ئاستی جیا جیا ده‌نوێنن. كتێبی ناوبراویش به‌ كه‌ره‌سه‌ی جیاواز شه‌ڕیان له‌گه‌ڵ ده‌كا:
1-سیاسیه‌ خه‌ڵوه‌تنشینه‌كان، شۆڕشگێڕه‌‌ خوێن تاڵه‌كان و غەمخۆره‌كان، تیۆریکاره تێرۆریسته‌كان، ئه‌وانه‌ی كه‌ ده‌یانه‌وێ پارێزگاری له‌ سیسته‌می ته‌واوی سیاسی و گوتاری سیاسی بكه‌ن، شۆڕشگێڕه‌ بیرۆكراته‌كان و مووچه‌ خۆره‌كان.
2-ته‌كنیكاره‌ مه‌یل خوازه‌ ره‌نجكێشه‌كان: ده‌روونناسه‌كان، نیشانه‌ناسه‌كان، ئه‌وانه‌ی هه‌موو به‌ڵگه‌ و هۆكارێك تۆمار ده‌كه‌ن و مه‌یل رێكخستنی هه‌مه‌جۆر ده‌شێوێنن و بۆ قانوونی بنه‌ما و پسپۆڕیی دووانه‌یی به‌رته‌سكی ده‌كه‌نه‌وه‌.
3- له‌ كۆتایشدا، نه‌یاری ستراتیژی، دوژمنی گه‌وره‌، واتا فاشیزم. (هه‌ڵبه‌ت هاوكاتی ئه‌مه‌ش كه‌ ئه‌نتی ئۆدیپۆس بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی دوژمنانی تری، ئیلتیزامێكی مانۆڕیانه‌ پێكدێنێ). 

ئه‌م كاره‌ی دولۆز هه‌ر ته‌نیا فاشیزمی مێژوویی له‌ خۆی ناگرێ: فاشیزمی هیتله‌ر و مۆسۆلینی، كه‌ زانیان چۆن مه‌یلی جه‌ماوه‌ر بە سەرابازیی (میلتاریزە) بكه‌ن. بەڵکە -ئه‌نتی ئۆدیپۆس، ئه‌و فاشیزمه‌ی كه‌ له‌ناو هه‌ر هه‌مووماندا ده‌ژی و به‌سه‌ر ئاوه‌ز و ئاكار و ره‌وشتی رۆژانه‌ماندا فه‌رمانڕه‌وایی ده‌كا، ریسوا ده‌كا. ئه‌و فاشیزمه‌ی كه‌ بۆ ده‌سته‌ڵات گرتنه‌ ده‌ست مه‌ستمان ده‌كا، كه‌ واشمان لێده‌كا ئه‌و كه‌سانه‌مان خۆشبوێ و پێیان دڵگیر بین كه‌ به‌سه‌رمانه‌وه‌ ده‌سته‌ڵاتدارن و ده‌مان چه‌وسێننه‌وه‌. كتێبی ئه‌نتی ئۆدیپۆس (با نووسه‌ره‌كه‌ی رێگه‌م بدات بڵێم): كتێبێكه‌ له‌ بواری ره‌وشتناسیدا. یه‌كه‌م كتێبه‌ كه‌ له‌ بواری زانستی ناوبراو له‌ فه‌ره‌نسادا بنووسرێ و بگره‌ فه‌ره‌نسا له‌ مێژه‌ كتێبی وای بە خۆیەوە نه‌بینیوه‌. (ره‌نگه‌ هه‌ر له‌به‌ر ئه‌م هۆیه‌ش بێ كه‌ سه‌ركه‌وتنه‌كه‌ی ته‌نیا له‌ نێو خوێنه‌ره‌ پسپۆڕ و پیشه‌ییه‌كاندا نه‌مایه‌وه‌: ئەگه‌ر مرۆڤ ئه‌نتی ئۆدیپۆس بوو، ئه‌وكات به‌ جۆرێك له‌ جۆره‌كانی ژیان ده‌ژی و به‌ جۆرێكیش بیر له‌ ژیان ده‌كاته‌وه‌: ده‌بێ چی بكه‌ین هه‌تا نه‌بین به‌ فاشیست، ئه‌مه‌ش به‌ تایبه‌تی له‌ كاتێكدا كه‌ وا ده‌زانین. گوایه‌ ئێمه‌ خه‌باتگێڕ و یاخین؟ چۆن ئاوه‌ز و كار و دڵ و چێژه‌كانمان له‌ فاشیستیه‌ت رزگار بكه‌ین؟ چۆن فاشیزمی ره‌گ داكوتاو له‌ناو ره‌فتار و ئاكارماندا ریشه‌كێش بكه‌ین؟ نووسه‌ره‌ ره‌وشتناسه‌ مه‌سیحییه‌كان له‌ناو ستایشه‌كانی رووحدا له‌ شوێنه‌واری جه‌سته‌یان ده‌كۆڵیه‌وه‌، به‌ڵام ژیل دولۆز و فلیكس گاتاری، له‌ زۆر باردا له‌ خودی جه‌سته‌دا سه‌رگه‌ردانی و گومڕایی فاشیزم ده‌ستنیشانده‌كه‌ن.
ئێمه‌ ده‌توانین پاش ئه‌وه‌ی كه‌ سڵاوی خۆمان_ سڵاوی پیرۆزبایی و ساده‌ له‌ فرانسوا دیسال(٢)_ بكه‌ین و بڵێین: ئه‌نتی ئۆدیپۆس، "ده‌روازه‌یه‌كه‌ بۆ ژیانێكی بێ فاشیزم".
ئه‌م هونه‌ره‌، هونه‌ری ژیانه‌ له‌ دژی هه‌موو شێوه‌كانی فاشیزمه‌، جا ئه‌و فاشیزمه‌ جێگیر بێ یان ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌ڵپه‌یه‌تی تا خۆی جێگیر بكات. ئه‌م هونه‌ره‌ ژماره‌یه‌كی دیاریكراو له‌ پرنسیپی كاكڵه‌یی له‌ خودی خۆیدا هه‌ڵگرتووه‌، گه‌ر ویستت ئه‌م كتێبه‌ مه‌زنه‌ بكه‌یته‌ ئامرازێك بۆ رێنماییكردنی ژیانی رۆژانه‌ت، ئه‌وه‌ له‌ خواره‌وه‌ ئه‌م پرنسیپانه‌ كۆ ده‌كه‌مه‌وه‌:

_-كاری سیاسی له‌ گشت شێوه‌یه‌كی وڕێنه‌ی په‌ره‌نۆی یه‌كگرتوو و گشتگریی_Paranoie unitarire et totalisante رزگار بكه‌ن.

_ كار و هزر و مه‌یلی بۆ لە دایكبوونەوە، كۆكردنه‌وە و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ په‌ره‌ بپێبده‌ن، له‌ جیاتی دابه‌شكردنی به‌ش به‌شیانه‌ و به‌ره‌ به‌ره‌یی هەڕەمییانە.

_-خۆتان له‌ گوته‌گه‌لێكی وه‌ك كۆن و ناله‌بار و نێگه‌تیڤه‌كان (قانوون، له‌مپه‌ر، پووتی، خۆ به‌كه‌مگرتن، ئاسته‌نگ ) رزگار بكه‌ن، به‌و مانایه‌ی كه‌ جۆرێکن له‌ ده‌سته‌ڵاتدریی و شێوازێكن بۆ تێگه‌یشتن له‌ واقیع، كه‌ هه‌میشه‌ هزری رۆژئاوا، ئه‌وانه‌ی په‌رستووه‌. ئەرێنی (پۆزه‌تیڤ) و به‌رفره‌یی به‌سه‌ر تاكه‌ شێوه‌یی و دوورخستنه‌وه‌، لق و پۆپداری و به‌سه‌ر یه‌كه‌كاندا بسه‌پێنن، _ پۆلێنكردن و رێزبه‌ندی بزۆكی، به‌سه‌ر سیسته‌مدا بسه‌پێنن و بڕه‌وی پێبده‌ن. بڕوا به‌وه‌ بێنن كه‌ خودی به‌رهه‌مهێنانی به‌ پیت و به‌ره‌كه‌ت بزوان و به‌رده‌وامییه‌، نه‌ك چه‌قین و وه‌ستان. 

_-وا مه‌زانن كه‌ مرۆڤ بۆ ئه‌وه‌ی ببێت به‌ شۆڕشگێڕ، ده‌بێ دڵته‌نگ بێت، ته‌نانه‌ت ئەگه‌ر ئه‌و تشته‌ی كه‌ شه‌ڕی له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ین دزێو و چه‌په‌ڵیش بێت. په‌یوه‌ندی مه‌یل به‌ واقیعه‌وه‌، خاوه‌نی هێزێكی شۆڕشگێڕانه‌یه‌، (نه‌ك راكردن به‌ره‌و شێوه‌كانی نوێنه‌رایه‌تیكردن).

_-له‌ پێناوی جۆره‌ ره‌فتارێكی سیاسی، هزر به‌كار نه‌هێنین، وه‌ك تاكه‌ نرخێكی راستینه‌؛ هه‌روا چاڵاكی سیاسی بۆ به‌رته‌سك كردنەوەی هه‌ر جۆره‌ هزرێك، ته‌نانه‌ت ئەگه‌ر به‌ مه‌به‌ستی پێكدادانیش بوو، به‌كار نه‌هێنین. ره‌فتاری سیاسی وه‌ك ئامرازێك بۆ چڕكرده‌وه‌ی هزر و لێكۆڵینه‌وه‌ش بۆ فره‌كردنی شێوه‌ و بواره‌كانی رەفتاکردنی سیاسی به‌كار بێنین، به‌و واتایه‌ی كه‌ خودی هزر، چه‌نده‌ها شێوه‌ی هه‌یه‌ و ده‌چێته‌ ناو بواره‌كانی كاری سیاسییه‌وه‌.
_-له‌ سیاسه‌ت مه‌خوازن بكرێته‌ سه‌رچاوه‌یه‌ك بۆ"مافه‌كان" ی تاكه‌كه‌س، به‌ شێوه‌یه‌ی،كه‌ فه‌لسه‌فه‌ ئه‌و كاره‌ی كرد. _ تاكه‌كه‌س به‌رهه‌می ده‌سته‌ڵاته‌. ئه‌ركی ئێمه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌ رێگه‌ی پێوه‌نان گۆڕان و پۆلێنكردنی پایه‌ جیاوازه‌كان "نه‌كرێن به‌ تاکەکەسایەتی". "de`sindividualisation . نابێت كۆمه‌ڵێك ئه‌ندامی گرێدراوی یه‌كگرتوو هه‌بێت. بەڵکە ده‌بێ ببێته‌ له‌ دایكبوونه‌وه‌یه‌كی هه‌میشه‌یی له‌ پێناوی له‌ناو بردنی شێوه‌ی تاكه‌كه‌سی.
-_ به‌ ئه‌شقی ده‌سڵات مه‌ست مه‌بن.

ئێمه‌ ده‌توانین دوورتر بڕوانین و بڵێین، كه‌ دولۆز و گاتاری به‌ ده‌گمه‌ن حه‌ز له‌ ده‌سته‌ڵات ده‌كه‌ن. بگره‌ هه‌وڵیانداوه‌ كاریگه‌ریی ئه‌و ده‌سته‌ڵاته‌ی، كه‌ به‌ ئاخاوتنه‌ تایبه‌تمه‌نییه‌كانی خۆشیانه‌وه‌ گرێدراوه‌، نیشان بده‌ن. جا دوای هه‌موو ئه‌مانه‌وه‌، ئه‌و گه‌مه‌ و ته‌نز و ساتیرانه‌ دێن، كه‌ له‌ ناخی كتێبی ئه‌نتی ئۆدیپۆسدا، ساتمه‌یان لێده‌كه‌ین. هه‌ر ئه‌مه‌شه‌ كه‌ وه‌رگێڕانه‌كه‌ی ده‌كاته‌ ئه‌زموونێكی سه‌خت و تواناییه‌كی تایبه‌تیش ده‌خوازێ.
به‌ڵام كاره‌كه‌ به‌ ته‌ڵه‌ ئاسایی و باوه‌كانه‌وه‌ نه‌به‌ستراوه‌ته‌وه‌: ته‌ڵه‌ی واژه‌-و داڕشتن، ئه‌و فێڵانه‌ی كه‌ هه‌وڵده‌ده‌ن خوێنه‌ر وێڵبكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی له‌ كۆتاییدا سه‌ركه‌وتن به‌ ده‌ست بێنن، بگره‌ كه‌ له‌ گه‌مه‌‌ش به‌ دوورن. وه‌ك مه‌سه‌له‌ی نووسه‌ران: فێڵه‌كانی ئه‌نتی ئۆدیپۆس، فێڵی ساتیری شۆخین: زێده‌ترین بانگكردنه‌ بۆ ده‌ست هه‌ڵبڕین و وه‌ده‌رنان. بۆ واز هێنان له‌ ده‌ق، كه‌ دوای ئه‌وه‌ی كتێبه‌كه‌ داده‌خه‌ین.
كتێبی ئه‌نتی ئۆدیپۆس به‌ زۆره‌كی به‌ره‌و مه‌زه‌نده‌یه‌كت ده‌با، كه‌ ته‌نیا گاڵته‌ و یاری نییه‌، بگره‌ له‌و بابه‌تانه‌ی، كه‌ ئه‌و گاڵته‌ و یاریانه‌ش پێش دێن. وێڕای ئه‌مه‌ش ئه‌و گاڵته‌ و یاریانه‌ تشتگه‌لێكی سه‌ره‌كین، تشتانێكن له‌ جدیه‌تیش جدیترن: راونان و په‌رده‌ هه‌ڵماڵینه‌ له‌سه‌ر هه‌موو شێوه‌كانی فاشیزم. ئه‌و شێوه‌ فاشیزمه‌ به‌هێزانه‌ی كه‌ گه‌مارۆمانده‌ده‌ن، بگره‌ هه‌تا ئه‌و شێوه‌ بووده‌ڵانه‌ی، ژیانی رۆژانه‌مان ده‌كاته‌ زۆردارییه‌كی تاڵ، ورد و خاشمان ده‌كەن 

پەراوێز

١. ئه‌م ده‌قه‌ خوێندنه‌وه‌یه‌کی فوکۆیه‌ بۆ كتێبه‌كه‌ی ژیل دولۆز كه‌ فه‌یله‌سووفێكی فه‌ره‌نسیه‌ و یه‌كێك بوو له‌ هاورێیانی فوکۆ. دولۆز كتێبه‌ی، شیزۆفرینیا و سه‌رمایه‌داری، ئه‌نتی_ئۆدیب، له‌گه‌ڵ ده‌روونناسی فه‌ره‌نسی فیلكس گاتاری نووسیوه‌. ئه‌و كتێبه‌ له‌ رۆژگارێكی جۆشدارا، له‌ ژێر كاریگه‌ری راپه‌ڕینی مای 1968. نووسراوه‌، كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی هێرش ده‌كاته‌ سه‌ر به‌ ساده‌كردنه‌وه‌یه‌ی فرۆیدگه‌رایی،-ماركسیزم و ده‌روونشیكاری، كه‌ ئه‌وكات ره‌واجییان هه‌بوو. وه‌رگێڕی عه‌ره‌بی محمد میلاد ئه‌م ده‌قه‌ی له‌ گۆڤاری العرب والفكر المعاصر، ژماره‌ 58 و-59،ساڵی 1988، بڵاوکردۆته‌وه‌. له‌ سه‌ره‌تادا ئه‌م ده‌قه‌ی مێشێل فوکۆ، به‌ فه‌ره‌نسی بڵاونه‌كراوه‌ته‌وه‌، بەڵکە وه‌ك پێشه‌كیه‌ك، له‌ چاپه‌ ئه‌مریكیه‌كه‌ی كتێبی سه‌رمایه‌داری و شیزۆفرینیا، ئه‌نتی_ ئۆدیپۆسی ژیل دولۆز و فلیكس گاتاری دا، بڵاوكرایه‌وه‌. پاشان له‌ دووتۆی كتێبی "ئاخاوتن و نووسینه‌كان"دا؛ كه بریتییه‌ له‌‌ كۆمه‌ڵێ وتار و هه‌ڤپه‌یڤین و پێشه‌كی و به‌شداری تر، ساڵی 1989 له‌ بلاڤۆكی "گالیمار" به‌ فه‌ره‌نسی‌، دووباره‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌. شایه‌نی باسه‌ له‌ ساڵی 1998، ئه‌م ده‌قه‌م وه‌رگێڕا وله‌ گۆڤاری "بینین"، ژماره‌ 5 و 6 دا بڵاوكرایه‌وه‌، به‌ڵام له‌به‌ر گرینگی پرسیاره‌كان؛ كه‌ پێم وایه‌ بیرۆكه‌كانی ئه‌م ده‌قه‌، وه‌ك وریا كردنه‌وه‌یه‌ك بۆ پرسی رۆناكبیری کوردی و ده‌سته‌ڵاته‌که‌ی،‌ سووندمه‌ بێت. بۆیه‌ دووباره‌ ئه‌م ده‌قه‌م به‌راور كرده‌وه‌ له‌گه‌ڵ دوو ته‌رجه‌مه‌یه‌ی تری عه‌ره‌بی و هاوکاتیش له‌گه‌ڵ ئه‌و ده‌قه‌ ئینگلیزییه‌ش به‌راوردم کرد، 
٢. پیاوێكی كڵێسه‌ بوو، له‌ سەتەی حه‌ڤده‌دا له‌ ژنێف سه‌رۆكی كڵێسه‌ بوو، به‌ كتێبه‌كه‌ی "ده‌روازه‌یه‌ك بۆ ژیانێكی ئه‌مه‌كدار، به‌ناوبانگه‌. Introduction à la vie dèvote (و.کوردی).

* وێنەکان: foucault و dauloze

 وەرگێڕانی: هەندرێن







ئه‌م په‌ڕه‌یه‌ 1342 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌
وته‌
پێویستمان بە دیالۆگی زیاترە، نەوەک مۆنۆلۆگی زیاتر.

/ستێفان گوننارسسۆن

ڤیدیۆ

خەڵکی کوێی کوردستانیت؟




ڕیکلام
Banner